Trade Map nasıl kullanılır? GTİP koduyla hedef ülke seçme

Trade Map nedir, kim yapıyor, ücretsiz mi?

Trade Map, ITC'nin (Uluslararası Ticaret Merkezi, UNCTAD/WTO) geliştirdiği ve işlettiği dış ticaret istatistikleri aracıdır. 230'dan fazla ekonomi için mal ve hizmet ticaretini 2001'den beri aylık, üç aylık ve yıllık verir. Ülkelerin kendi bildirdiği veriyi, ITC'nin ayna veri yöntemiyle birleştirir: veri bildirmeyen ülkenin ticareti, partner ülkelerin bildirdiği veriden yeniden kurulur.

ITC, Trade Map'in çekirdek özelliklerinin tüm kullanıcılara ücretsiz olduğunu yazıyor. Ücretli abonelik MAT Pro adını taşıyor. Plan sayfasında ücretsiz plan için "Always free" yazıyor, düğmesi Sign in for access; sayfanın sağ üstünde de Sign in or register bağlantısı var. Biz 10 Kasım 2026'da ülke tablolarını oturum açmadan da görüntüleyebildik; kayıt koşulunu ITC değiştirebilir.

ITC'nin eski (legacy) Trade Map sayfası, aracın yeni sürüme taşındığını ve eski sürümün yalnızca MAT Pro erişimi olan kullanıcılara açık olduğunu söylüyor. Eski ekran görüntülü anlatımlarla yeni arayüz birebir uyuşmayabilir; bu rehberdeki ekran adları 10 Kasım 2026'da yeni arayüzde görülenlerdir.

GTİP koduyla ürününü seç

GTİP, Türk Gümrük Tarife Cetveli'nde kullanılan 12 rakamlı koddur. İlk 6 rakamı Dünya Gümrük Örgütü'ne üye ülkelerin ortak kullandığı Armonize Sistem (HS) kodudur; sonraki haneler AB'nin Kombine Nomanklatürü, Türkiye'deki farklı vergi pozisyonları ve istatistik kodları için kullanılır. Trade Map'in ücretsiz planı yıllık veriyi altı haneli HS düzeyine kadar verdiği için girişte en çok GTİP'inin ilk altı hanesini kullanırsın; aşağıdaki örnekteki gibi dört haneli başlıkla başlayıp altı haneye de inebilirsin.

1. Explore menüsünde Goods bölümünü aç ve Trade indicators sekmesini seç.
2. Trade flow alanında Imports seç. Importer ve Exporter alanları World kalsın: amaç, ürünü ithal eden bütün ülkeleri görmek.
3. Product alanına ürünün adını ya da kodunu yaz (en az iki karakter). Açılan listenin HS codes sekmesinden ürününü seç. Kodu bilmiyorsan Advanced düğmesi Advanced product search penceresini açar; HS hierarchy altında Filter by HS2 ile fasıla (iki haneli koda) göre süzer, Search kutusuna yazarak ararsın.
4. Sonuç, Importing countries başlıklı bir ülke tablosu olarak açılır. Tablo ilk açıldığında ithalat değerine göre büyükten küçüğe dizili gelir.

Ürününün hangi kodda olduğundan emin değilsen, Ticaret Bakanlığı eşyanın tarife cetvelindeki sınıfını Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) ile bildiriyor. BTB talep edene ücretsiz verilir; kimyasal tahlil, ekspertiz ya da eşyanın talep edene geri gönderilmesi gibi gümrük idaresinin yaptığı masrafları ise talep eden karşılar.

HS kodları zaman zaman revize edilir ve bir kod birkaç yeni koda bölünebilir ya da birleşebilir. Eski yıllarla karşılaştırma yapacaksan Trade Map'in Resources sayfasındaki Harmonized System correspondences bölümü eski ve yeni kodları eşler.

İthalatçı ülkeleri sırala

Tablo varsayılan olarak şu sütunlarla gelir: Value imported ($), Trade balance ($), Quantity imported, Unit value, Importer's share in world imports (%), iki dönem için Annual growth in import (son beş yıl ve son yıl) ve Annual growth in quantity. Select indicators düğmesi listeyi genişletir; orada sıralama, mesafe ve yoğunlaşma gibi ek göstergeler de var. Tabloyu Bars, Map ya da Bubbles görünümüne de çevirebilirsin.

Göstergeleri nasıl yorumlarsın?

Trade Map'in eski sürüm SSS sayfası dış ticaret istatistiklerinin hiçbir zaman eksiksiz olmadığını, kaçak ticaretin ve bildirilmeyen verinin sorun olduğunu belirtiyor. Standartta ihracat FOB, ithalat CIF değerlenir. ITC, bir ülkenin ihracat rakamının partnerinin ithalat rakamıyla nadiren birebir tuttuğunu yazıyor ve bunun 30'dan fazla nedenini sayıyor; FOB/CIF farkı bunlardan biri. Tek bir göstergeye değil, birkaç göstergenin birlikte söylediğine bak.

1. Büyüklük: ilk on ülke içinde değeri ve dünya payı anlamlı olanları ayır.
2. İvme: son beş yıl ile son yıl büyümesi aynı yöne gidenleri öne al.
3. Fiyat düzeyi: birim değeri kendi satış fiyatınla karşılaştır; ithalat değeri navlun ve sigorta dahil (CIF) olduğu için FOB fiyatına bu payı ekleyerek bak. Çok düşük birim değer fiyat baskısına ya da aynı kod altında daha ucuz bir ürün karmasına işaret edebilir.
4. Rekabet: bir sonraki bölümdeki tedarikçi tablosuna geç.

Tedarikçilere bak, Türkiye'nin payını bul

Ülke tablosunda her satırın başında iki simge var; ikincisi (sütun başlığı Exporting economies) o ülkenin ithalatını tedarikçi ülkeye göre açar. Tedarikçi tablosunda (örnekteki ülke İtalya) Share in Italy's imports (%) tedarikçinin o ülkenin ithalatındaki payını, Share of Italy in partners' exports (%) o tedarikçinin ihracatının ne kadarının bu ülkeye gittiğini gösterir. Share of exporter in world's exports (%) ve Ranking of exporter in world's exports ise tedarikçinin dünya ihracatındaki ağırlığını verir.

Tablo sayfalıdır (Items per page). Türkiye listede Türkiye adıyla yer alıyor; satırı bulmak için sayfaları gez. Satır yoksa, ithalatçı ülkenin kendi bildirdiği veride (Advanced options altında Data source: Direct) o yıl bu kodda Türkiye'den ithalat görünmüyor demektir: boş pazar mı, kapalı pazar mı olduğunu tablo söylemez.

ITC kılavuzu, rakip ülkelerin avantajını araştırırken lojistik, dağıtım kanalları, ticaret anlaşmaları ve siyasi bağları sıralıyor; gümrük vergisi için de ayrı bir adım öneriyor. ITC'nin Market Access Map aracı gümrük tarifelerini ve tarife kotalarını ayrı bir araçta veriyor ve ücretsiz planın içinde yer alıyor.

Trade Map hangi soruya cevap verir, nerede biter?

ITC'nin eski sürüm SSS sayfasına göre dizinin kaynakları Kompass ve Dun & Bradstreet; Kompass kaydı gönüllü olduğu için firma kapsamı eksiksiz değil: ürününü ithal eden her firma listede olmayabilir.

Pazardan alıcı firmaya geçiş

Trade Map'ten çıkan şey bir ülke kısa listesidir. Satışa dönüşmesi için o ülkede kime yazacağını bilmen gerekir. Bu geçiş genelde üç adımdır.

1. Kısa listendeki her ülke için alıcı tipini belirle: ithalatçı, distribütör, toptancı ya da üreticinin kendisi.
2. O ülkedeki firmaları dizinlerden ve fuar katılımcı listelerinden topla; her firmanın sitesinden senin ürününle gerçekten ilgilenip ilgilenmediğine bak.
3. Firmanın doğru kişisini ve çalışan bir e-posta adresini bul, sonra kısa, kişiye özel bir e-posta yaz.

Türkiye'den ihracat yapıyorsan Ticaret Bakanlığı'nın ticaret müşavirlerinin hazırladığı sektörel pazar araştırması raporlarına da bak. Bakanlık 8 Ağustos 2026 tarihli duyurusunda, 2026'nın ilk yedi ayında 80 ülkede 107 rapor hazırlayıp internet sayfasında yayımladığını yazıyor. Raporlar belirli bir sektöre ya da ürüne odaklanıyor; dış ticaret ve ikili ticaret verilerini, ithalatta zorunlu belgeleri, önemli fuarları, standartları ve dağıtım kanallarını ele alıyor.

Alvara AI bu işin neresinde

Alvara AI, yurt dışında alıcı arayan üretici ve ihracatçılar için bir araçtır: web adresini yazarsın; ne sattığını sitenden okur, sana uyan yurt dışı firmaları karar vericisi ve doğrulanmış e-postasıyla listeler. Kişisi bulunan her alıcı için bir e-posta taslağı da hazırlar; taslağı kendi e-postandan sen gönderirsin, Alvara AI kendiliğinden e-posta göndermez.